อวัยวะเพศ ( Sex organd )

......เมื่อเข้าสู่วัยหนุ่มสาวต่อมใต้สมองส่วนหน้าจะหลั่งฮอร์โมน ฟอลลิเคิล สติมิวเลติงฮอร์โมน
( follicle stimulating hormone หรือ FSH ) และลูทิไนซิงฮอร์โมน( luteinizing hormone หรือ LH ) มีผลกระตุ้นรังไข่ ( ovary )
และอัณฑะ( testis )ให้ทำหน้าทสร้างเซลล์สืบพันธุ์และผลิตฮอร์โมนเพศได้หลายชนิดออกมาซึ่งเป็นฮอร์โมนประเภทสเตรอยด์

  • ในเพศชายการสร้าง LH และ FSH ในอัตราค่อนข้างสม่ำเสมอ
  • ในเพศหญิงการสร้าง LH และ FSH จะเปลี่ยนแปลงไปไม่คงที่ขึ้นอยู่กับระยะเวลาก่อนหรือหลังตกไข่

ฮอร์โมนเพศในผู้ชาย :

ฮอร์โมน : แอนโดรเจน (androgen) ฮอร์โมน ที่สำคัญคือ เทสโทสเทอโรน ( testosterone )<<ดูภาพ>>

แหล่งสร้าง : เซลล์เลย์ดิกในอัณฑะ<<ดูภาพ>>

หน้าที่ :

  • กระตุ้นทำให้อวัยวะสืบพันธุ์เพศชายทั้งภายนอกและภายในเจริญเติบโตเต็มที่องคชาติขยายใหญ่และยาวขึ้น
  • ให้เด็กชายเข้าสู่วัยหนุ่มแสดงลักษณะเพศชายให้เด่นชัดขึ้น นอกจากนั้นยังมีผลทั้งทางด้านจิตใจ เช่น
    • มีขนขึ้นที่อวัยวะเพศ รักแร้ หน้าแข้ง แขน ขา
    • มีหนวดและเครา
    • มีลูกกระเดือก
    • ไหล่กว้าง สะโพกแคบ
    • กล้ามเนื้อเจริญเติบโตขึ้นและเห็นเด่นชัด
    • เสียงห้าว
    • ชอบการต่อสู้แข่งขัน
    • กระตุ้นให้เกิดสนใจเพศหญิง

ฮอร์โมนเพศในผู้หญิง : ที่สำคัญมี2 ชนิดคือ

1. ฮอร์โมน : อีสโทรเจน (estrogen )<<ดูภาพ>>

แหล่งสร้าง : ฟอลลิเคิลในรังไข่<<ดูภาพ>>

หน้าที่ :

  • กระตุ้นให้อวัยวะสืบพันธุ์เพศหญิงทั้งภายนอกและภายในเจริญเติบโตเต็มที่
  • ให้เด็กหญิงเข้าสู่วัยสาวแสดงลักษณะเพศหญิงให้เด่นชัดขึ้น นอกจากนั้นยังมีผลทั้งทางด้านจิตใจ เช่น
    • สะโพกผาย
    • อวัยวะเพศและเต้านมใหญ่ขึ้น
    • มดลูกมีขนาดใหญ่ขึ้น
    • มีขนที่รักแร้และอวัยวะเพศ
    • เสียงเล็ก
    • รักสวยรักงาม
    • จิตใจอ่อนโยน ไม่ชอบการต่อสู้
  • ฮอร์โมนอีสโทรเจนในปริมาณที่สูงจะกระตุ้นต่อมใต้สมองส่วนหน้าให้หลั่งฮอร์โมน LH เพื่อกระตุ้นให้ไข่หลุดออกจากฟอลลิเคิล
  • มีส่วนร่วมในการกระตุ้นการเปลี่ยนแปลงที่รังไข่และีเยื่อบุชั้นในของมดลูก
2. ฮอร์โมน : โพรเจสเทอโรน ( progesterone )<<ดูภาพ>>
แหล่งสร้าง : คอร์ปัสลูเทียม ( corpus luteum )<<ดูภาพ>>

หน้าที่ :

  • กระตุ้นการเจริญของเยื่อบุชั้นในของมดลูกเพื่อเตรียมพร้อมในการฝังตัวของไข่ที่ปฏิสนธิแล้ว
  • ยับยั้งการตกไข่ ( ยับยั้งไม่ให้ต่อมใต้สมองหลั่ง FSH มากระตุ้นให้ฟอลลิเคิลในรังไข่เจริญ )
  • กระตุ้นให้ต่อมน้ำนมเจริญมากขึ้น ( ผู้หญิงจะรู้สึกว่าคัดที่เต้านมๆจะขยายใหญ่ขึ้น )

การเปลี่ยนแปลงของ ฮอร์โมน ฟอลลิเคิล และผนังมดลูกในช่วงต่างๆของรอบประจำเดือน

สรุปจากแผนภาพ
  • จุดที่ระดับฮอร์โมน FSHค่อยๆเพิ่มขึ้นฟอลลิเคิลจะถูกกระตุ้นให้เจริญจนถึงจุดที่ ระดับ FSH สูงสุดฟอลลิเคิล
    จะเจริญเต็มที่พร้อมที่จะให้เกิดการตกไข่
  • ขณะที่ฟอลลิเคิลเจริญฟอลลิเคิลจะสร้างฮอร์โมน อีสโทรเจนเพิ่มขึ้นเมื่อฟอลลิเคิลเจริญเต็มที่ระดับอีสโทรเจนจะสูงสุด
  • เมื่อฟอลลิเคิลเจริญเต็มที่ฮอร์โมน LH จะมีระดับสูงสุดเพื่อกระตุ้นให้ฟอลลิเคิลปล่อยไข่ออกมาและหลังจากตกไข่แล้ว
    ระดับฮอร์โมน LHจะลดต่ำสุด
  • เนื้อเยื่อของฟอลลิเคิลหลังจากปล่อยไข่ออกไปแล้วจะยุบรวมตัวเป็นคอร์ปัสลูเทียมที่มีสีเหลืองแล้วทำหน้าที่สร้างฮอร์โมน โพรเจสเทอโรน
    เพื่อกระตุ้นให้ เยื่อบุชั้นในของผนังมดลูกเจริญหนาขึ้นเพื่อรอรับการฝังตัวของเอ็มบริโอ
  • ถ้าไม่มีการฝังตัวของเอ็มบริโอคอร์ปัสลูเทียม จะสลายไป ระดับฮอร์โมนอีสโทรเจน และ โพรเจสเทอโรน จะลดลงต่ำสุด
    เมื่อไม่มีการสร้างโพรเจสเทอโรน จากคอร์ปัสลูเทียมเยื่อบุชั้นในของผนังมดลูก จะเริ่มสลายตัวหลุดลอกออกมาเป็น ประจำเดือน
 
 
สรุปฮอร์โมนจากอัณฑะและรังไข่
ฮอร์โมน
อวัยวะเป้าหมาย
ผลที่เกิดขึ้น
แอนโดรเจน (เช่น เทสโทสเทอโรน) อวัยวะที่แสดงลักษณะความเป็นเพศชาย ทำให้แสดงลักษณะความเป็นเพศชายเด่นชัดมีความสามารถในการสืบพันธุ์
อีสโทรเจน (สร้างจากเซลล์ฟอลลิเคิล) อวัยวะต่างๆที่แสดงลักษณะความเป็นเพศหญิง ทำให้แสดงลักษณะความเป็นเพศหญิงเด่นชัด
โพรเจสเทอโรน(สร้างจากคอร์ปัสลูเทียม) เยื่อบุชั้นในของผนังมดลูก กระตุ้นการเจริญของเยื่อบุชั้นในให้หนาขึ้น
  ต่อมน้ำนม เต้านมขยาย