การเคลื่อนที่ของสัตว์มีกระดูกสันหลัง

            แผนการเรียนรู้ที่ 4 ( 2 คาบ )

                ประกอบด้วย

            • การเคลื่อนที่ของปลา(1คาบ)
            • การเคลื่อนที่ของนกและเสือชีต้า(1คาบ)

           

                 จุดประสงค์การเรียนรู้   

               

  1. สามารถบอกโครงสร้างที่ใช้ในการเคลื่อนที่ของปลา นก เสือชีต้าได้
  2. สามารถบอกปัจจัยที่เกี่ยวข้องกับการเคลื่อนที่ของปลา นก เสือชีต้าได้
  3. สามารถอธิบายกลไกที่ทำให้เกิดการเคลื่อนที่ของปลา นก เสือชีต้าได้

                การเคลื่อนที่ของปลา     

 

            

 

            ทดสอบก่อนเรียนเรื่องการเคลื่อนที่ของปลา  << คลิ๊กเลย >> !!!

 

                            ถ้านักเรียนสังเกตการเคลื่อนที่ของปลาในตู้กระจก จะเห็นว่า

                            ขณะที่ปลาเคลื่อนที่ลำตัวของปลาจะโค้งไปมา

 

             การโค้งลำตัวของปลาเกี่ยวข้องกับเคลื่อนที่อย่างไร

 

    การเคลื่อนไหวของลำตัวปลามีความสัมพันธ์กับการหดและคลายตัวของกล้ามเนื้อด้านนอก
    และด้านในที่ติดกับแกนกระดูกสันหลังต้องอาศัยการทำงานของกล้ามเนื้อ 2 ชุดซึ่งทำงาน
    ในสภาวะตรงข้ามกัน

        นักเรียนจะเข้าใจมากขึ้นเมื่อศึกษาจากภาพที่1

      คำแนะนำ : จากการดูภาพที่1

    • ภาพที่1.1 ให้นักเรียนพิจารณาการทำงานของกล้ามเนื้อ 2 ชุดภายในร่างกายของปลา
      • กล้ามเนื้อด้านในที่่ติดกับกระดูุกสันหลัง
      • กล้ามเนื้อด้านนอกที่่ต่อจากกล้ามเนื้อด้านใน
         
    • ภาพที่1.2 ตำแหน่งการทำงานของกล้ามเนื้อ ที่สัมพันธ์กับความโค้งของลำตัวปลาเมื่อดูจากภายนอก
       
      • บริเวณกล้ามเนื้อลำตัวส่วนที่โค้งเข้า ( ตำแหน่ง B และ D )
      • บริเวณกล้ามเนื้อลำตัวส่วนที่โค้งออก ( ตำแหน่ง A และ C )

 

       

                                
                            ภาพที่1 แสดงตำแหน่งและลักษณะการทำงานของกล้ามเนื้อลำตัวของปลา
                                     
                          ( โดย นายมลชัย  กิตติศักดิ์มนตรี )

    จะเห็นว่าการหดตัวและคลายตัวของกล้ามเนื้อที่ยึดติดกับกระดูกสันหลังในแต่ละส่วนของตัวปลา
    ไม่พร้อมกันทำให้ลำตัวของปลามีลักษณะโค้งไปมาประกอบกับส่วนหางโค้งงอสลับไปมาเมื่อกระทบ
    กับแรงต้านของน้ำรอบตัวจะเกิดแรงผลักดันให้ตัวปลาเคลื่อนที่ไปข้างหน้าได้

  

 

          นักเรียนคงตอบได้แล้วว่ากล้ามเนื้อกับความโค้งของลำตัวปลา
          เกี่ยวข้องกับการเคลื่อนที่ได้อย่างไร

  

                             
                       ครีบของปลาช่วยในการเคลื่อนที่ได้อย่างไร

 

             

            มารู้จักครีบปลากันเถอะ!! ดูภาพที่2 ประกอบ

                                            ภาพที่2 แสดงครีบที่ตำแหน่งต่างๆของปลา
                                                      fish.(2550,เมษายน 4).[ออนไลน์]

 

      ปลาสามารถใช้ครีบช่วยรักษาสมดุลของร่างกายขณะว่ายน้ำหรือใช้ในการบังคับให้ว่ายน้ำ
      ในแนวดิ่งได้โดยใช้ ครีบหลัง ครีบอก   ครีบสะโพก นอกจากนั้นยังใช้ครีบบังคับให้หงายท้อง
      ว่ายน้ำก็ได้ดูจากภาพที่3 ( ภาพเคลื่อนไหว )

 

                                                
           ภาพที่3 ภาพเคลื่อนไหวแสดงการหงายท้องว่ายน้ำของปลา
                                  fish.(2550,เมษายน 4).[ออนไลน์]
                                          
          http://www.youtube.com

                                                                   
      นอกจากครีบแล้วนักเรียนคิดว่ามีปัจจัยใดอีกที่ทำให้ปลาเคลื่อนที่ได้ดี !!!

 

      นักเรียนพิจารณาจากสิ่งต่อไปนี้ดูว่ามีประโยชน์อย่างไรกับการเคลื่อนที่ของปลา
      และนักเรียนคิดว่าสิ่งใดที่ช่วยลดแรงเสียดทานของน้ำต่อการเคลื่อนที่ของปลา

      • แรงลอยหรือแรงยกตัวของน้ำ
      • รูปร่างเพรียวบาง
      • เกล็ดปลา
      • เมือกที่ลำตัว
 

                 สรุป    

 

1.โครงสร้างหลักที่ใช้ในการเคลื่อนที่ของปลา  :

  • กล้า่มเนื้อที่ยึดติดตามแนวกระดูกสันหลังด้านนอก
  • กล้า่มเนื้อที่ยึดติดตามแนวกระดูกสันหลังด้านใน

2. ปัจจัยอื่นที่เกี่ยวข้องในการเคลื่อนที่ของปลา :

  • ครีบ : อก , ตะโพก , หลัง ,ท้อง และ หาง
  • รูปร่างเพรียวบาง : ลดแรงเสียดทาน
  • เมือก : ลดแรงเสียดทาน
  • เกล็ด : ลดแรงเสียดทาน
  • ถุงลม : ช่วยการลอยตัว
  • แรงยกตัวหรือแรงลอยตัวของน้ำ : ช่วยพยุงตัวปลา

3. กลไกที่ทำให้เกิดการเคลื่อนที่ของปลา :

  • ใช้ถุงลมและแรงยกตัวของน้ำพยุงตัวให้ลอย
  • ใช้การหดตัวและคลายตัวของกล้ามเนื้อยึดตามแนวกระดูกสันหลังด้านนอกและด้านใน
  • ที่ทำงานแบบ antagonism ทำให้ลำตัวโบกสบัดคล้ายลูกคลื่นไล่จากส่วนหัวไปหาส่วนหางเกิดการเคลื่อนที่ได้ี่
  • ใช้การโบกสบัดของครีบตำแหน่งต่างๆในการเคลื่อนที่ไปในทิศทางที่ต้องการ

          ช่วยคิดและตอบในใบงานให้หน่อยนะ !!!

            

 

        ทดสอบหลังเรียนเรื่องการเคลื่อนที่ของปลา  << คลิ๊กเลย >> !!!

                                           fish.(2550,เมษายน 4).[ออนไลน์]
                                                   เข้าถึงได้จาก: http://www.marinerthai.com/gallary

                                           fish.(2550,เมษายน 4).[ออนไลน์]
                                                   เข้าถึงได้จาก: 
http://www.youtube.com