แผนการการเรียนรู้ที่ 10  ( 2 คาบ )

      ระบบประสาทรอบนอก      

                                                               หัวข้อที่นักเีรียนต้องศึกษา

                  • เส้นประสาทสมอง
                  • เส้นประสาทไขสันหลัง

จุดประสงค์การเรียนรู้

                          1. ระบุโครงสร้างและหน้าที่ของสมองและไขสันหลังซึ่งเป็นระบบประสาทส่วนกลางได้
                       2. ระบุโครงสร้าง และหน้าที่ของเส้นประสาทสมองและเส้นประสาทไขสันหลังได้
                       3. อธิบายและเขียนแผนผังแสดงทิศทางของกระแสประสาทที่เข้าและออกจากไขสันหลัง
ได้

            

 

                ทดสอบก่อนเรียนเรื่องระบบประสาทรอบนอก  <<< คลิ๊กเลย >>> !!!

    ระบบประสาท ( nervous system ) แยกตามตำแหน่งและโครงสร้างได้เป็น 2 ระบบคือ

    • ระบบประสาทส่วนกลาง ( central nervous system ) หรือ CNS ประกอบด้วย
      • สมอง ( brain )
      • ไขสันหลัง ( nerve cord )
    • ระบบประสาทรอบนอก ( peripheral nervous system ) หรือ PNS ประกอบด้วย
      • เส้นประสาทสมอง ( cranial nerve )
      •  เส้นประสาทไขสันหลัง ( spinal nerve )

         เส้นประสาทสมองและไขสันหลังมีโครงสร้างเหมาะสมต่อการทำหน้าที่อย่างไร

           เส้นประสาทสม อง     

    สมองทุกส่วนมีเส้นประสาทสมองแยกออกมาเป็นคู่ๆเพื่อรับความรู้สึกและออกคำสั่งควบคุมการปฏิบัติงาน
                ให้นักเรียนศึกษา์เส้นประสาทสมองจากภาพที่1แล้วพิจารณาว่า

      • เส้นประสาทสมองทำหน้าที่ได้กี่แบบ
      • หน้าที่แบบนั้นพบในเส้นประสาทสมองคู่ใดบ้าง

    สรุปจากภาพที่1

    เส้นประสามสมองมีทั้งหมด 12 คู่ทำหน้าที่ 3 ลักษณะ

    • รับความรู้สึก : คู่ที่ 1, 2, 8 โดยรับความรู้สึกจาก
      • จมูก ( คู่ที่ 1)
      • ตา ( คู่ที่ 2 )
      • หู ( คู่ที่ 8)
    • สั่งการ : คู่ที่ 3 , 4 , 6 ,11 , 12 โดยสั่งการไปที่
      • ตา ( คู่ที่ 3 , 4 , 6 )
      • ไหล่ ( คู่ที่ 11 )
      • ลิ้น( คู่ที่ 12 )
    • รับความรู้สึกและ สั่งการ : คู่ที่ 5 , 7 , 9 , 10 โดยรับความรู้สึกและสั่งการไปที่
      • ใบหน้าและฟัน ( คู่ที่ 5 )
      • ตุ่มรับรส ต่อมน้ำลายและกล้ามเนื้อใบหน้า ( คู่ที่ 7 )
      • คอหอย ตุ่มรับรส ต่อมน้ำลาย ( คู่ที่ 9)
      • ช่องอก ช่องท้อง ( คู่ที่ 10 )


         เส้นประสาทไขสันหลัง     


    เป็นเส้นประสาทที่แยกออกมาจากไขสันหลังเป็นคู่มีทั้งหมด 31 คู่

       ให้นักเรียนศึกษา์ภาพที่2 แล้วพิจารณาว่า

      • เส้นประสาทไขสันหลังทั้ง 31 คู่พบบริเวณใดบ้างและมีกี่คู่


        ภาพที่2  แสดงเส้นประสาทไขสันหลังแต่ละบริเวณของร่างกาย

     

      ให้นักเรียนศึกษา์ภาพที่3 แล้วพิจารณาว่า

      • ลักษณะของเส้นประสาทไขสันหลังเป็นอย่างไร
      • องค์ประกอบแต่ละส่วนเรียกว่าอะไร

                ภาพที่3 แสดงส่วนประกอบของเส้นประสาทไขสันหลัง

           

    สรุปจากภาพที่1  

    • เส้นประสาทไขสันหลังแยกออกเป็น รากบน และ รากล่าง
      • รากบน ( dorsal root ) : แยกออกจากปีกบนที่เรียกว่า ดอร์ซัลฮอร์น ( dorsal horn ) ซึ่งมีปมประสาทอยู่ด้วย
      • รากล่าง ( ventral root ) : แยกออกจาก ปีกล่าง ที่เรียกว่า เวนทัลฮอร์น (ventral horn )

  

                  เส้นประสาทไขสันหลังสามารถรับรู้และตอบสนองได้อย่างไร?

                             

        ให้นักเรียนศึกษา์จากการทดลองของนักวิทยาศาสตร์ที่ศึกษาเกี่ยวกับกลไก
        การส่งผ่านกระแสประสาทของเส้นประสาทไขสันหลัง โดยทดลองในกบดังนี้
        ศึกษาจากภาพที่ 4 - 8 ด้านล่าง แล้ว
      ตอบคำถามในใบงาน

 

    การทดลองที่ 1 : ทำลายสมองกบแล้วใช้เข็มแทงที่ขาหลัง พบว่า กบหดขา

                                                                 ภาพที่4
    คำถามน่าคิด!!
    จากผลการทดลอง

    • นักเรียนคิดว่ามีการรับรู้และตอบสนองเกิดขึ้นหรือไม่เพราะเหตุใด?
    • ถ้ามีีการรับรู้และตอบสนองเกิดขึ้นนักเรียนคิดว่ามีการส่งกระแสประสาท
      รับความรู้สึกและสั่งการผ่านรากบนและรากล่างได้ลักษณะ้แบบใดบ้าง?

     

    การทดลองที่ 2 : ตัดรากล่างแล้วใช้เข็มแทงขาหลังพบว่า กบไม่หดขา

                                                                     ภาพที่5
    คำถามน่าคิด!!
    จากผลการทดลอง

    • นักเรียนคิดว่ามีการส่งกระแสประสาทรับความรู้สึกและสั่งการผ่านรากบน
      ได้หรือไม่เพราะเหตุใด?
    • จากการทดลองที่1การส่งกระแสประสาทรับความรู้สึกและสั่งการผ่านรากบน
      และรากล่างลักษณะ้แบบใดที่ยังมีโอกาสเป็นไปได้?

     

    การทดลองที่ 3 :ใช้เข็มเขี่ยตรงปลายประสาทของรากล่างที่ตำแหน่งที่ 2 พบว่า กบหดขา

                                                                 ภาพที่6
    คำถามน่าคิด!!
    จากผลการทดลอง

    • การใช้เข็มแทงทำให้เกิดกระแสรับความรู้สึกหรือสั่งการให้เหตุผลประกอบ
    • นักเรียนคิดว่ารากล่างทำหน้าที่รับความรู้สึกหรือสั่งการเพราะเหตุใด
    • จากการทดลองที่1การส่งกระแสประสาทรับความรู้สึกและสั่งการผ่านรากบน
      และรากล่างลักษณะ้แบบใดที่ยังมีโอกาสเป็นไปได้?

     

    การทดลองที่ 4 : ตัดรากบนแล้วใช้เข็มแทงขาหลังพบว่า กบไม่หดขา

                                                              ภาพที่7
    คำถามน่าคิด!!
    จากผลการทดลอง

    • การส่งทั้งกระแสประสาทรับความรู้สึกและสั่งการผ่านรากล่างเป็นไปได้หรือไม่เพราะเหตุใด
    • นักเรียนคิดว่าการส่งกระแสประสาทรับความรู้สึกและสั่งการควรมีลักษณะแบบใด

     

    การทดลองที่ 5 : ใช้เข็มเขี่ยตรงปลายประสาทของรากบนที่ตำแหน่งที่ 3 พบว่า กบหดขา

                                                             ภาพที่8
    คำถามน่าคิด!!
    จากผลการทดลอง

    • นักเรียนคิดว่ารากบนทำหน้าที่รับความรู้สึกหรือสั่งการเหตุผลเพราะอะไร
      • <<< ให้นักเรียนสรุปการส่งกระแสประสาทผ่านไขสันหลัง >>>
         

  

  

       รู้แล้วว่าเส้นประสาทไขสันหลังสามารถรับรู้และตอบสนองได้อย่างไร? !!!

  


        การส่งกระแสประสาทผ่านไขสันหลังเกิดขึ้นได้อย่างไร
        ให้นักเรียนศึกษา์จากภาพที่9แล้วเขียนสรุป

        • กลไกการส่งผ่านกระแสประสาทของเส้นประสาทไขสันหลัง
           

                     ภาพที่9 การส่งกระแสประสาทผ่านไขสันหลัง

     

    สรุปการส่งผ่านกระแสประสาทของเส้นประสาทไขสันหลัง

    • สิ่งเร้ากระตุ้นหน่วยรับความรู้สึก( ใช้เข็มแทงที่ผิวหนัง )
    • หน่วยรับความรู้สึกส่งกระแสประสาทผ่านเดนไดรต์ของเซลล์ประสาท
      รับความรู้สึกที่ปมรากบน
    • เซลล์ประสาทรากบนส่งกระแสประสาทผ่านเซลล์ประสาทประสานงาน
      ที่ไขสันหลังไปยังสมองส่วนที่รับรู้เกี่ยวกับความเจ็บ
    • สมองหรือไขสันหลังส่งกระแสประสาทสั่งการผ่านเซลล์ประสานงานไปสู่
      เซลล์ประสาทสั่งการ
    • สมองสั่งการผ่านเซลล์ประสาทสั่งการผ่านรากล่างไปที่หน่วยปฏิบัติงานให้
      เกิดการตอบสนอง( กล้ามเนื้อที่แขนหรือมือเคลื่อนไหว )

  
  
                 ช่วยคิดและตอบในใบงานให้หน่อยนะ
!!!

            

 

                ทดสอบหลังเรียนเรื่องระบบประสาทรอบนอก  << คลิ๊กเลย >> !!!